Promptstructuren en shortcuts helpen om AI prompts sneller en overzichtelijker op te bouwen. Ze bieden een vaste volgorde of een compact format voor informatie zoals het doel, de context, de taak en de gewenste output.
In deze hub vind je handige structuren voor AI prompts. Sommige werken met vaste onderdelen, andere gebruiken een afkorting of een korte schrijfwijze. Ze geven houvast bij het formuleren van een prompt, zonder dat iedere opdracht helemaal vanaf nul hoeft te worden opgebouwd.
Deze pagina is onderdeel van de AI Promptgids op De Wereld van AI, de centrale kennisbank met uitleg over AI prompts, prompttechnieken, promptopbouw en praktische promptvoorbeelden.
Wat deze hub bundelt
Deze pagina bundelt vaste promptstructuren, eenvoudige frameworks en shortcuts die helpen om instructies logisch te ordenen. Zo wordt sneller duidelijk welke informatie je aan AI moet geven en in welke volgorde je dat kunt doen.
Een promptstructuur kan bijvoorbeeld aangeven dat je eerst een rol noemt, daarna de taak beschrijft en afsluit met eisen voor het antwoord. Een shortcut maakt zo’n werkwijze compacter, bijvoorbeeld door vaste onderdelen of korte aanduidingen te gebruiken.
Deze structuren zijn geen verplichte regels. Ze zijn vooral bedoeld als geheugensteun en startpunt. Voor eenvoudige opdrachten is een korte prompt vaak voldoende. Bij complexere taken kan een vaste structuur helpen om belangrijke context niet te vergeten.
Hieronder vallen onder andere
- promptstructuren die rol, taak en output in een vaste volgorde plaatsen
- frameworks met afkortingen die belangrijke promptonderdelen helpen onthouden
- shortcuts om context, doelgroep, toon of beperkingen compact toe te voegen
- formats voor terugkerende taken die steeds op dezelfde manier worden uitgevoerd
- controleonderdelen waarmee AI het antwoord kan beoordelen of verbeteren
Hoe gebruik je promptstructuren en shortcuts?
Kies eerst een structuur die past bij de taak. Voor een eenvoudig schrijfverzoek zijn een duidelijke taak, doelgroep en gewenste vorm vaak genoeg. Voor onderzoek, analyse of een uitgebreid plan kan een structuur met extra context, criteria en controle nuttiger zijn.
Vul alleen onderdelen in die echt iets toevoegen. Een lange prompt is niet automatisch beter. Te veel vaste velden kunnen een eenvoudige opdracht onnodig ingewikkeld maken.
Je kunt een vaste structuur ook bewaren als prompttemplate. Daardoor hoef je bij een terugkerende taak alleen de inhoud aan te passen. Meer uitleg over losse bouwstenen vind je bij Promptvragen en promptopbouw.
Waarom promptstructuren en shortcuts handig zijn
AI reageert sterk op duidelijke context en concrete instructies. Een vaste promptstructuur helpt om die informatie op een logische manier aan te bieden. Hierdoor neemt de kans af dat een belangrijk onderdeel ontbreekt of dat het antwoord een andere richting op gaat dan bedoeld.
Shortcuts kunnen vooral handig zijn bij terugkerende taken. Ze verkorten het schrijfwerk en maken prompts consistenter. Dat is bijvoorbeeld nuttig wanneer je regelmatig teksten beoordeelt, informatie analyseert of plannen laat uitwerken.
Een structuur blijft wel een hulpmiddel. De kwaliteit van het antwoord hangt ook af van de beschikbare informatie, de gekozen AI-tool en de controle achteraf. Voor andere manieren om AI gerichter te sturen kun je verder bij Prompttechnieken.
Alle promptstructuren en shortcuts in dit thema
- RTF-promptstructuur, Role, Task, Format
Een korte structuur om de rol, opdracht en gewenste antwoordvorm duidelijk vast te leggen. - TAG-promptstructuur, Task, Action, Goal
Een eenvoudige structuur om de taak, gewenste handeling en het doel van de prompt te benoemen. - RACE-promptstructuur, Role, Action, Context, Expectation
Een structuur die AI stuurt met een rol, duidelijke taak, context en gewenste uitkomst. - CRAFT-promptstructuur, Context, Role, Action, Format, Tone
Een uitgebreidere structuur om context, rol, taak, antwoordvorm en toon te combineren. - CREATE-promptstructuur, Character, Request, Examples, Adjustments, Type of Output, Extras
Een structuur voor uitgebreidere opdrachten, met ruimte voor voorbeelden, aanpassingen en extra eisen. - CO-STAR-promptstructuur, Context, Objective, Style, Tone, Audience, Response
Een structuur om AI-antwoorden gericht te sturen met context, doel, stijl, doelgroep en antwoordvorm. - RISEN-promptstructuur, Role, Instructions, Steps, End Goal, Narrowing
Een structuur die AI stap voor stap naar een duidelijk en afgebakend einddoel stuurt. - APE-promptstructuur, Action, Purpose, Expectation
Een compacte structuur om vast te leggen wat AI moet doen, waarom en welk resultaat je verwacht. - CLEAR-promptstructuur, Concise, Logical, Explicit, Adaptive, Reflective
De methode van Leo S. Lo om prompts bondig, logisch en expliciet te formuleren, bij te sturen en antwoorden kritisch te beoordelen. - Slash-shortcuts voor AI prompts
Korte commando’s en vaste snelvormen voor terugkerende taken en snellere invoer.
Welke promptstructuur past bij je taak?
Niet iedere opdracht heeft dezelfde hoeveelheid structuur nodig. Kies de eenvoudigste opzet die voldoende richting geeft. De onderstaande indeling is een praktisch startpunt, geen vaste regel.
- Korte, eenvoudige opdracht: APE of TAG. Legt de handeling, het doel en de gewenste uitkomst compact vast.
- Tekst voor een specifieke doelgroep: CRAFT of CO-STAR. Geeft ruimte aan context, doelgroep, vorm en toon.
- Uitgebreide taak met meerdere voorwaarden: RISEN. Maakt instructies, stappen, einddoel en afbakening zichtbaar.
- Terugkerende taak: RTF of CRAFT als template. Geeft een vaste basis waarin alleen de inhoud per uitvoering verandert.
Een afkorting maakt een prompt niet automatisch beter. Controleer altijd of het doel, de relevante context en de gewenste output duidelijk genoeg zijn. Laat onderdelen weg die niets toevoegen.
Voorbeeld van een ingevulde CRAFT-prompt
Stel dat je een korte uitleg over phishing met AI wilt laten schrijven voor mensen zonder technische voorkennis. Met CRAFT kun je de opdracht als volgt opbouwen:
- Context: De tekst komt op een website die digitale onderwerpen begrijpelijk uitlegt aan beginners.
- Role: Je bent een redacteur die technische onderwerpen in gewone taal uitlegt.
- Action: Leg uit wat phishing is, hoe iemand een verdachte poging herkent en welke eerste stap verstandig is.
- Format: Schrijf maximaal 250 woorden, gebruik drie korte tussenkoppen en sluit af met een controlelijst van vier punten.
- Tone: Rustig, duidelijk en niet alarmerend.
Samengevoegd wordt dit:
Je bent een redacteur die technische onderwerpen in gewone taal uitlegt. Schrijf voor een website voor beginners een uitleg van maximaal 250 woorden over phishing. Leg uit wat phishing is, hoe iemand een verdachte poging herkent en welke eerste stap verstandig is. Gebruik drie korte tussenkoppen en sluit af met een controlelijst van vier punten. Schrijf rustig, duidelijk en niet alarmerend.
Het voorbeeld laat zien hoe de onderdelen samen één bruikbare prompt vormen. Je hoeft de labels niet altijd letterlijk te laten staan. Bij een terugkerende taak kun je deze opzet als template bewaren en alleen het onderwerp, de doelgroep of het gewenste format aanpassen.
Bronnen en context
Officiële promptgidsen van OpenAI, Google en Anthropic benadrukken terugkerende principes zoals duidelijke instructies, relevante context, een gewenste antwoordvorm en voorbeelden wanneer het resultaat nauwkeurig moet worden gestuurd. Promptstructuren zijn hulpmiddelen om zulke informatie te ordenen. De beste opzet blijft afhankelijk van de taak en het gebruikte model.
Over de auteur
Deze AI Promptgids is geschreven en inhoudelijk gecontroleerd door Marcel, onafhankelijk AI-auteur en oprichter van De Wereld van AI. Hij maakt complexe AI begrijpelijk en beoordeelt toepassingen op bruikbaarheid, risico’s en verantwoord gebruik.
Laatst bijgewerkt:
Lees meer over Marcel en de redactionele werkwijze van De Wereld van AI.
Verder leren binnen de AI Promptgids
Deze pagina is één van de thematische hubs binnen de AI Promptgids op De Wereld van AI. Op de hoofdpagina vind je ook uitleg over prompttechnieken, promptvragen en promptopbouw en praktische promptvoorbeelden.
Wil je eerst een bredere basis in kunstmatige intelligentie? In de Gratis Basiscursus AI leer je stap voor stap hoe AI werkt en hoe je AI praktisch kunt toepassen.
In de AI Woordenlijst vind je uitleg van belangrijke begrippen rond kunstmatige intelligentie, generatieve AI en taalmodellen.
Op het YouTube-kanaal De Wereld van AI staan aanvullende uitlegvideo’s over AI, prompting en praktische toepassingen.