Een system prompt is een set basisinstructies die bepaalt hoe een AI-systeem zich moet gedragen, welke regels het moet volgen en hoe het op latere gebruikersvragen moet reageren.
Dit artikel is onderdeel van de AI Promptgids op De Wereld van AI. Daar vind je uitleg over prompttechnieken, promptstructuren en praktische prompts voor betere AI-antwoorden.
Hoe werkt een system prompt?
Een gewone prompt bevat meestal de opdracht die je op dat moment aan AI geeft. Een system prompt ligt daar als het ware boven. Deze bevat instructies die gedurende een gesprek, taak of AI-toepassing als vaste basis moeten blijven gelden.
Zo kan een system prompt bepalen dat AI antwoorden kort en feitelijk moet houden, bepaalde informatie niet mag verzinnen, altijd een specifieke doelgroep moet meenemen of een vaste rol moet aannemen. Daarna kan de gebruiker steeds nieuwe vragen stellen zonder deze basisregels telkens opnieuw te hoeven noemen.
System prompts zijn vooral zichtbaar wanneer je zelf AI-toepassingen, assistenten of agents configureert. In veel gewone chatinterfaces worden vergelijkbare basisinstructies door de aanbieder of door instellingen van de gebruiker geregeld. De precieze naam en mogelijkheden verschillen per AI-systeem.
Dit sluit aan op instructiehiërarchie bij AI prompts. Niet iedere instructie heeft namelijk dezelfde positie. Een basisinstructie op systeemniveau kan richting geven aan de manier waarop latere gebruikersprompts worden uitgevoerd.
Praktisch voorbeeld van een system prompt
Alleen een gebruikersprompt
Leg uit wat generatieve AI is voor iemand zonder technische kennis. Houd het kort en gebruik geen ingewikkelde termen.
Deze prompt geeft duidelijke instructies, maar alleen voor deze ene opdracht. Bij een volgende vraag moet je dezelfde voorkeuren opnieuw toevoegen als ze nog steeds moeten gelden.
Met een vaste system prompt
System prompt
Leg onderwerpen uit aan niet-technische beginners. Gebruik duidelijk Nederlands, korte alinea’s en zo min mogelijk vaktaal. Leg noodzakelijke vaktermen direct uit. Doe geen aannames wanneer informatie ontbreekt en geef dat duidelijk aan.Gebruikersprompt
Wat is generatieve AI?
De gebruikersprompt kan nu kort blijven. De vaste system prompt bepaalt al hoe het antwoord moet worden opgebouwd en voor welk kennisniveau het geschikt moet zijn. Bij een volgende vraag kunnen dezelfde basisregels opnieuw worden gebruikt.
Wanneer zijn system prompts nuttig?
System prompts zijn vooral nuttig wanneer dezelfde gedragsregels voor meerdere opdrachten of gesprekken moeten blijven gelden. Daardoor hoef je belangrijke instructies niet steeds in iedere afzonderlijke prompt te herhalen.
- een AI-assistent die altijd voor dezelfde doelgroep schrijft
- een chatbot die een vaste toon en werkwijze moet volgen
- een AI-agent die bepaalde grenzen of controlepunten moet respecteren
- een toepassing waarin antwoorden steeds volgens dezelfde kwaliteitsregels moeten worden opgesteld
- terugkerende taken waarbij rol, stijl en beperkingen grotendeels hetzelfde blijven
Een system prompt kan daarmee een deel van de vaste promptstructuur centraal vastleggen. De gebruiker hoeft dan vooral nog de concrete taak en relevante input toe te voegen.
Valkuilen bij system prompts
Een system prompt is geen garantie dat AI iedere instructie altijd perfect uitvoert. Instructies kunnen te vaag zijn, elkaar tegenspreken of niet goed passen bij de concrete taak. Controle van de uiteindelijke output blijft daarom belangrijk.
Een veelgemaakte fout is om te veel regels in één system prompt te stoppen. Hoe langer en ingewikkelder de basisinstructies worden, hoe groter de kans dat onderdelen elkaar overlappen of onduidelijk worden. Neem alleen regels op die echt structureel moeten gelden.
Ook is het belangrijk om vaste instructies niet te verwarren met informatie die per opdracht verandert. Een doelgroep die altijd hetzelfde is kan in de system prompt passen. Een onderwerp, document of specifieke vraag hoort meestal in de gebruikersprompt.
Tot slot kunnen verschillende AI-tools anders omgaan met systeeminstructies. Een system prompt is daarom een algemeen concept, maar de precieze werking hangt af van het gebruikte model en de toepassing.
Verbeterde system prompt
Rol
Je bent een AI-assistent die complexe onderwerpen begrijpelijk uitlegt aan niet-technische gebruikers.Doelgroep
Ga uit van lezers met weinig voorkennis. Leg noodzakelijke vaktermen direct in eenvoudige taal uit.Werkwijze
Beantwoord eerst de concrete vraag. Voeg alleen achtergrondinformatie toe als die nodig is om het antwoord goed te begrijpen.Betrouwbaarheid
Verzin geen ontbrekende feiten. Geef duidelijk aan wanneer informatie onzeker, onvolledig of niet beschikbaar is. Maak onderscheid tussen feiten, aannames en advies.Structuur
Gebruik korte alinea’s en duidelijke tussenkoppen wanneer het antwoord langer wordt. Gebruik alleen een opsomming als die de informatie overzichtelijker maakt.Stijl
Schrijf rustig, duidelijk en zonder marketingtaal. Vermijd onnodige technische details.Beperkingen
Volg deze vaste uitgangspunten bij iedere volgende gebruikersvraag, tenzij een hogere instructielaag anders bepaalt.
Deze system prompt legt vooral de onderdelen vast die voor meerdere opdrachten hetzelfde blijven. De concrete vraag, context en broninformatie kunnen daarna per gebruikersprompt veranderen. Dat maakt het onderscheid tussen vaste basisinstructies en variabele opdrachtinformatie duidelijk.
Gerelateerde prompttechnieken
Verder binnen promptvragen en promptopbouw
Op de themapagina Promptvragen en promptopbouw vind je meer manieren om instructies, context en structuur logisch over een AI-prompt te verdelen.
Verder leren
Gebruik de Gratis Basiscursus AI voor een bredere basis over kunstmatige intelligentie, generatieve AI en praktisch gebruik.
In de AI Woordenlijst staan korte uitlegpagina’s over belangrijke AI-begrippen die je rond prompting tegenkomt.
Op het YouTube-kanaal De Wereld van AI vind je aanvullende video’s over AI, prompting en praktische toepassingen.