Veel mensen hebben het over ChatGPT, inclusief ikzelf. Deze slimme chatbot kan teksten schrijven, vragen beantwoorden en gesprekken voeren. Het voelt soms alsof je met een mens praat. Maar hoe is ChatGPT zo goed geworden? In deze blogpost ontdek je de oorsprong en evolutie van dit AI-taalmodel. Van het allereerste GPT-1 in 2018 tot het krachtige GPT-4 van nu – alles komt aan bod. Alles wordt uitgelegd in begrijpelijke taal, zodat je niet verdwaalt in technische termen. Benieuwd hoe kunstmatige intelligentie in een paar jaar zulke grote sprongen heeft gemaakt? Lees dan verder!
Wat zijn GPT en ChatGPT eigenlijk?
GPT staat voor Generative Pre-trained Transformer – een hele mond vol. In het kort is GPT een type AI-taalmodel dat tekst kan begrijpen en genereren. “Generative” geeft aan dat het model nieuwe content kan bedenken (bijvoorbeeld een tekst schrijven). “Pre-trained” betekent dat het AI-model al vooraf is getraind op een enorme hoeveelheid tekst. “Transformer” is de technologie waardoor het model context in zinnen begrijpt. ChatGPT is de naam van een chatbot die gebruikmaakt van deze GPT-modellen. Je kunt met ChatGPT praten in gewone taal. Dankzij GPT onder de motorkap krijg je verrassend mensachtige antwoorden terug. Met de nieuwste versie GPT-4 kan ChatGPT zelfs complexere vragen beter beantwoorden dan ooit. Maar voordat GPT-4 kon bestaan, moest het ergens beginnen: bij GPT-1.
GPT-1: het begin van een revolutie (2018)
GPT-1 was het eerste model in de GPT-reeks en verscheen in 2018. Het was een eerste bewijs dat AI een grote sprong kon maken in taalbegrip en tekstgeneratie. Vergeleken met de huidige modellen was GPT-1 heel klein: het had ongeveer 117 miljoen parameters. Je kunt je voorstellen dat die parameters fungeren als ‘knopjes’ in het AI-brein. Bij het trainen worden al die knopjes afgesteld. Ondanks die bescheiden omvang liet GPT-1 zien dat een computer zinnig lopende zinnen kan schrijven na training op veel tekst. Het was nog lang niet perfect. De output was vaak kort en niet altijd samenhangend. Maar de basis was gelegd.
GPT-2: een grote sprong vooruit (2019)
In 2019 bracht OpenAI (het bedrijf achter GPT) GPT-2 uit. Dat model was meteen een stuk indrukwekkender dan zijn voorganger. Voor het eerst werden mensen echt verrast. De door AI gegenereerde tekst kon namelijk opvallend menselijk klinken. GPT-2 kon bijvoorbeeld een alinea afmaken of een kort verhaal verzinnen. En die tekst kwam er behoorlijk overtuigend uit. Het model was zo goed dat OpenAI aanvankelijk aarzelde om de volledige versie vrij te geven. Men was bang dat GPT-2 misbruikt kon worden. Bijvoorbeeld om heel geloofwaardig nepnieuws of spam te produceren. Uiteindelijk werd GPT-2 toch openbaar gedeeld. Onderzoekers en ontwikkelaars wereldwijd gingen er meteen mee aan de slag. GPT-2 was dus een grote stap voorwaarts. Het liet zien hoeveel beter taal-AI werd met meer training en data.
GPT-3: doorbraak naar het grote publiek (2020)
GPT-3 betekende in 2020 de echte doorbraak van AI-taalmodellen naar het grote publiek. Dit derde model was gigantisch in omvang – het telde maar liefst 175 miljard parameters. Die enorme schaal zorgde ervoor dat GPT-3 ongelofelijk veelzijdig werd. Zonder speciale training voor één taak kon GPT-3 van alles doen. Het model kon moeiteloos allerlei taken aan. Het beantwoordde vragen, schreef essays en vertaalde teksten tussen verschillende talen. Ook simpele rekenproblemen oplossen of zelfs programmeercode schrijven was mogelijk. GPT-3 werd via een API (een online koppeling) beschikbaar gesteld. Daardoor konden bedrijven en onderzoekers het model in hun eigen apps gebruiken. Zo kwam de kracht van GPT-3 bij een breed publiek terecht, ook bij mensen die geen AI-experts zijn. Veel mensen hoorden toen voor het eerst over dit model in het nieuws. Ze zagen voorbeelden van de indrukwekkende teksten die GPT-3 kon schrijven. Het was duidelijk: AI die onze taal spreekt, was niet langer toekomstmuziek maar realiteit.
ChatGPT: GPT toegankelijk voor iedereen (2022)
Eind 2022 zette OpenAI de volgende stap door ChatGPT te lanceren – een gratis online chatbot op basis van GPT-3.5 (een verbeterde versie van GPT-3). Voor het eerst kon nu werkelijk iedereen met een AI chatten. Je kreeg antwoorden in begrijpelijke taal, gewoon via een webbrowser. Dit zorgde voor een explosie in populariteit. Binnen een paar dagen probeerden miljoenen mensen ChatGPT uit. Je kon een vraag intypen alsof je die aan Google stelde. Maar in plaats van linkjes en lijstjes kreeg je direct antwoord van een ‘digitale gesprekspartner’. ChatGPT werd voor van alles gebruikt. Van huiswerk maken tot een gedicht schrijven, iedereen vond wel iets waarvoor ChatGPT handig was. Heb jij ChatGPT al eens geprobeerd? Veel gebruikers waren onder de indruk van hoe goed het model context begreep en creatieve of nuttige antwoorden gaf. ChatGPT liet het grote publiek zien waartoe GPT in staat is, omdat je er nu gewoon een gesprek mee kunt voeren. Deze laagdrempelige toegang tot AI zorgde ervoor dat nog meer mensen de technologie gingen omarmen. Iedereen had het er ineens over.
GPT‑4: nog slimmer, veelzijdiger en beeldcreërend (2023)
In maart 2023 kwam OpenAI met GPT‑4, de nieuwste en meest geavanceerde telg in de GPT‑familie. OpenAI heeft niet onthuld hoe groot GPT‑4 precies is, maar het model is op veel punten verbeterd ten opzichte van GPT‑3. GPT‑4 is multimodaal, het kan niet alleen tekst verwerken maar ook afbeeldingen begrijpen en zelf illustraties genereren op basis van tekstaanwijzingen. Je kunt GPT‑4 bijvoorbeeld een foto laten analyseren of vragen om een schets van een scène. Daarnaast is GPT‑4 beter in het geven van feitelijk juiste en samenhangende antwoorden, met minder fouten of bizarre verzinsels dan zijn voorgangers. Ook op moeilijke examens en tests presteert GPT‑4 erg goed. In een lastig advocatenexamen scoorde GPT‑4 bijvoorbeeld bij de beste 10 % van de deelnemers, terwijl GPT‑3.5 (de gratis ChatGPT‑versie) eindigde bij de slechtste 10 %. Dit laat zien hoeveel beter GPT‑4 complexe vragen kan doorgronden. Bovendien kan GPT‑4 langere gesprekken voeren en meer informatie tegelijk onthouden, voor nog natuurlijkere interacties. Al met al is GPT‑4 op dit moment de topper onder de AI‑taalmodellen en de motor achter de nieuwste versie van ChatGPT.
Toepassingen van GPT-modellen
Wat kun je nu allemaal met deze GPT-technologie doen? De mogelijkheden zijn heel breed en groeien nog steeds. Hier zijn een paar belangrijke toepassingen van GPT-modellen:
- Hulp bij schrijven en creativiteit: GPT kan teksten genereren of afmaken. Mensen gebruiken het bijvoorbeeld om e-mails op te stellen. GPT bedenkt ook ideeën voor verhalen of blogs, of schrijft zelfs liedjesteksten en gedichten. Heb je een writer’s block? Een AI zoals GPT geeft je dan een duwtje in de rug met een suggestie of opzet.
- Vragen beantwoorden en uitleg geven: GPT heeft enorm veel kennis uit zijn training. Het kan dus allerlei vragen beantwoorden en dingen duidelijk uitleggen. Of het nu gaat om een kookvraag of een wetenschappelijk concept, ChatGPT legt het duidelijk uit. Maar pas op: niet elk antwoord is 100% correct, dus controleer belangrijke informatie zelf.
- Vertalen en samenvatten: GPT-modellen zijn erg goed in taal. Ze kunnen teksten van de ene taal naar de andere vertalen. Ook kunnen ze een lang artikel samenvatten tot de hoofdpunten. Dat is handig als je snel informatie wilt begrijpen zonder alles te hoeven lezen.
- Programmeercode schrijven: Je kunt GPT zelfs vragen om code te schrijven. Zeg bijvoorbeeld: “Schrijf een Python-functie die alle even getallen uit een lijst teruggeeft.” Het model genereert vervolgens de bijbehorende code. Zo wordt GPT een handige assistent voor softwareontwikkelaars. Het kan helpen bij het opsporen van bugs en het bedenken van code.
- Chatbots en klantenservice: Bedrijven zetten GPT in bij hun klantenservice-chatbots om klantvragen te beantwoorden. GPT begrijpt context. Daardoor geeft zo’n chatbot vaak nuttigere en menselijkere antwoorden dan oudere, simpele bots.
- Onderwijs en leren: GPT kan helpen om moeilijke concepten uit te leggen. Leerlingen kunnen er mee oefenen door vragen te stellen en antwoorden te krijgen. Daarnaast kan GPT dienen als gesprekspartner om talen te oefenen. Je kunt bijvoorbeeld ChatGPT vragen om als Franse gesprekspartner op te treden. Zo kun je je taalvaardigheid trainen.
Dit is slechts een selectie uit de vele toepassingen. Ontwikkelaars blijven nieuwe manieren vinden om GPT-modellen in te zetten. Ze gebruiken het bijvoorbeeld om verhaallijnen voor games te verzinnen. Ook kan GPT wetenschappers helpen bij het analyseren van teksten. Het is wel belangrijk om te onthouden dat GPT een hulpmiddel is. De AI kan soms dingen verzinnen die niet kloppen. Menselijk toezicht en gezond verstand blijven dus nodig bij het gebruik van deze technologie.
Conclusie: de evolutie gaat door
In enkele jaren ging het van GPT-1 met zijn eerste stapjes naar GPT-4 met verbluffende vaardigheden. De sprongen in schaal en capaciteit van deze modellen zijn enorm. Daardoor komt AI steeds menselijker over in hoe het tekst begrijpt en produceert. Dankzij ChatGPT is deze technologie nu voor miljoenen mensen toegankelijk. Het is zelfs al bijna onderdeel van het dagelijks leven geworden. En de ontwikkeling stopt niet bij GPT-4. Er wordt al gespeculeerd over GPT-5 en verdere innovaties die AI nog slimmer en bruikbaarder zullen maken. Waar denk jij dat dit naartoe gaat? Misschien schrijven toekomstige GPT-modellen straks complete boeken. Ze zouden real-time gesprekken kunnen voeren als virtuele assistenten. Wellicht helpen ze bij het oplossen van problemen waar mensen zelf niet uitkomen. Eén ding is zeker: de evolutie van AI-taalmodellen gaat razendsnel. Het is een spannende tijd, en dit is pas het begin van wat er allemaal mogelijk wordt. Wat zou jij graag zien dat de volgende generatie GPT kan doen?
DE WERELD VAN AI 
Heb je een vraag of toevoeging? Reageer hieronder.