Complete gids: Wat is kunstmatige intelligentie

Deze gids is een uitgebreid overzicht van wat kunstmatige intelligentie is, hoe het werkt en waar je het in het dagelijks leven tegenkomt. De pagina is bedoeld als startpunt voor iedereen die AI wil begrijpen, ongeacht voorkennis.

Wie stap voor stap wil leren kan daarna door naar mijn Gratis Basiscursus AI op De Wereld van AI.

Wat is kunstmatige intelligentie

Kunstmatige intelligentie, vaak afgekort als AI, is software die patronen herkent in data en op basis daarvan zelfstandig voorspellingen, beslissingen of nieuwe inhoud kan genereren. Het is geen bewustzijn en geen denkend wezen, maar een statistisch systeem dat leert van voorbeelden.

AI probeert niet te denken zoals een mens, maar leert op grote schaal verbanden herkennen in tekst, beelden, geluid en cijfers.

Wat AI wel en niet is

AI is sterk in het herkennen van patronen. Als een systeem miljoenen voorbeelden ziet van foto’s, teksten of geluiden, leert het welke combinaties vaak samen voorkomen. Op basis daarvan kan het voorspellen welk woord, beeld of resultaat het meest waarschijnlijk is.

AI is geen mensachtige intelligentie. Het begrijpt niets, voelt niets en heeft geen intentie. Een chatbot kan overtuigend klinken, maar berekent alleen welk antwoord statistisch het beste past bij de invoer.

Hoe werkt AI in de kern

Vrijwel alle moderne AI volgt hetzelfde principe:

Data vormt de input.
Een model verwerkt die data.
Tijdens training leert het model patronen.
Na training kan het voorspellen of genereren.

Deze vier stappen, data, model, training en voorspellen, vormen de ruggengraat van vrijwel alle AI systemen.

De belangrijkste vormen van AI

De meeste AI die vandaag wordt gebruikt is smalle AI of Narrow AI. Dit zijn systemen die één specifieke taak uitvoeren, zoals vertalen, herkennen of aanbevelen.

Generatieve AI is een recente en zichtbare vorm hiervan. Deze systemen maken zelf tekst, beelden of code, zoals ChatGPT en beeldgeneratoren.

Algemene AI of Artificial General Intelligence, een systeem dat alles kan zoals een mens, bestaat nog niet en is voorlopig theoretisch.

Waar kom je AI tegen

AI zit in zoekmachines, sociale media, camera’s, navigatie, spamfilters en kantoorsoftware.
Het bepaalt welke berichten je ziet, welke foto wordt verbeterd en welke tekstsuggestie wordt getoond.

Veel AI is onzichtbaar, maar vrijwel iedereen gebruikt het dagelijks. Op de pagina AI in het dagelijks leven laat ik met concrete voorbeelden zien waar en hoe je dit in de praktijk tegenkomt.

Hoe leert een AI

AI leert via machine learning. Dat betekent dat het systeem niet met vaste regels wordt geprogrammeerd, maar patronen ontdekt in voorbeelden.

Bij gecontroleerd leren krijgt het systeem voorbeelden met juiste antwoorden.
Bij ongecontroleerd leren zoekt het zelf structuren.
Bij deep learning met neurale netwerken leert het zeer complexe patronen.

Waar AI goed en slecht in is

AI is sterk in het verwerken van grote hoeveelheden data en het herkennen van patronen. Het kan snel teksten schrijven, beelden analyseren en verbanden vinden.

AI is zwak in begrip en waarheid. Het weet niet of iets klopt, alleen of het waarschijnlijk klinkt. Daardoor ontstaan fouten, vooroordelen en verzonnen antwoorden.

Is AI gevaarlijk

AI heeft geen eigen wil. De risico’s ontstaan door verkeerd gebruik, slechte data en verkeerde doelen. Belangrijke aandachtspunten zijn privacy, misinformatie, werk en de invloed op kinderen. Daarom zijn ethiek en verantwoord gebruik essentieel.

Wie meer wil begrijpen over de maatschappelijke en morele kanten van AI, vindt verdiepende artikelen in de categorie AI & Ethiek op De Wereld van AI.

Zelf aan de slag met AI

Voor beginners zijn er vier hoofdvormen:

Chatbots voor vragen en teksten.
Zoek en onderzoekstools.
Beeld en videomakers.
Hulpmiddelen voor samenvatten en plannen.

Wie AI praktisch wil toepassen, kan verder met het artikel Zo start je een AI-project, tips voor beginners, waarin stap voor stap wordt uitgelegd hoe je AI gericht en verantwoord inzet.

Belangrijke begrippen

Deze begrippen zijn bewust gesorteerd van het overkoepelende concept naar de belangrijkste onderliggende technieken en toepassingen. Eerst komt kunstmatige intelligentie zelf, daarna hoe systemen leren en werken met data, en tot slot hoe AI output produceert en wordt ingezet.

Deze begrippen vormen de basis van alles wat je verder op het platform tegenkomt.

Wat is de volgende stap

Wie na dit overzicht wil zien hoe AI vandaag concreet wordt toegepast, kan verder met de gids Werken met generatieve AI, waarin duidelijk wordt wat moderne AI-systemen doen en hoe je ze in de praktijk gebruikt.